Tại sao nhiều người ở Mỹ ghét Sam Altman?

Bồi thẩm đoàn đã ngồi tại Phòng xử án số 9 của Tòa án Liên bang Oakland ở California ngày hôm qua. Chín người ngồi vào ghế "bồi thẩm đoàn cố vấn" để quan sát phiên tòa dự kiến ​​kéo dài bốn tuần và cuối cùng đưa ra lời đề nghị cho Thẩm phán Rogers. Hôm nay, thứ Ba, những lời khai mạc sắp bắt đầu.

Cùng ngày với cuộc lựa chọn ban giám khảo ngày hôm qua, OpenAI đã công bố một thỏa thuận sửa đổi mới với Microsoft. Thỏa thuận này thực hiện một điều. Giấy phép độc quyền của Microsoft đối với sở hữu trí tuệ OpenAI đã không còn nữa. Và đây tình cờ là chiếc khóa cuối cùng mà OpenAI tự gài vào mình khi chuyển sang cấu trúc "lợi nhuận hạn chế" vào năm 2019.

Musk đang kiện vì điều gì?

Các báo cáo của Reuters và nhật ký xét xử của CNBC đã xem xét kỹ danh sách các vụ án hai tuần trước phiên tòa. Musk lần đầu đệ đơn kiện vào năm 2024 với 26 cáo buộc, từ gian lận chứng khoán và lừa đảo (RICO) đến chống độc quyền. Hôm nay chỉ còn hai tội để đưa ra xét xử: làm giàu bất chính và vi phạm lòng từ thiện.

24 người còn lại hoặc bị thẩm phán bác bỏ ở giai đoạn chuyển động hoặc bị chính Musk loại bỏ. Vài ngày trước phiên tòa, anh đã tự nguyện rút lại một số cáo buộc “lừa đảo” và tập trung vụ án vào câu cốt lõi và đơn giản nhất, “OpenAI đã hứa với tôi rằng nó sẽ luôn hoạt động phi lợi nhuận”. Bây giờ nó không còn nữa.

Đối với câu này, yêu cầu bồi thường của Musk lên tới 134 tỷ USD. Theo khiếu nại của ông, tất cả số tiền bồi thường sẽ được trả lại cho bộ phận phi lợi nhuận của OpenAI, nhưng nó yêu cầu loại bỏ Altman và Brockman cũng như hủy bỏ toàn bộ quá trình chuyển đổi vì lợi nhuận. Đây chính là “cốt lõi thực sự” của vụ kiện này. Chủ đề của nó không phải là phân phối cổ phiếu. Đó là lớp vỏ của OpenAI, nó thuộc về ai?

Thẩm phán Gonzalez Rogers chia phiên tòa thành hai giai đoạn. Việc xác định trách nhiệm sẽ được tiến hành trước và hoàn thành trước giữa tháng 5. Nếu trách nhiệm pháp lý được xác lập, thiệt hại sẽ được bồi thường. Ban giám khảo chỉ tham gia giai đoạn đầu và chỉ mang tính chất tư vấn. Quyết định cuối cùng thuộc về thẩm phán. Điều này có nghĩa là đối với Musk, chiến thắng trong “cuộc chiến tường thuật” quan trọng hơn giành được “sự đền bù”. Hãy để bồi thẩm đoàn tin rằng "công ty này đã hứa với các nhà tài trợ và sau đó tháo dỡ chúng một cách có hệ thống." Chỉ cần chín người này gật đầu, các giám khảo còn lại sẽ giải câu đố cho anh ta.

Chiến lược của OpenAI gần như là một hình ảnh phản chiếu. Hãy để bồi thẩm đoàn tin rằng động cơ khởi kiện thực sự của Musk là ghen tị cạnh tranh và không liên quan gì đến việc vi phạm lòng tin. Tài khoản chính thức của OpenAI đã nổ súng vào ngày lựa chọn bồi thẩm đoàn: "Chúng tôi nóng lòng muốn đưa ra bằng chứng trước tòa. Sự thật và luật pháp đứng về phía chúng tôi. Vụ kiện này là một sự đàn áp cạnh tranh vô căn cứ và ghen tị... Cuối cùng chúng tôi cũng có cơ hội để Musk tuyên thệ làm chứng trước bồi thẩm đoàn California."

Hãy chú ý đến câu "Hãy để Musk làm chứng dưới lời tuyên thệ". Đây là một chiến lược. Điều OpenAI thực sự muốn là miêu tả Musk là "người sáng lập xAI đã thua OpenAI" trước tòa án công khai của X. Tiếp theo là việc thuyết phục thẩm phán. Bằng cách này, một công dân California bình thường trong bồi thẩm đoàn sẽ bước vào phòng xử án với bộ lọc này trong đầu.

“Ổ khóa” của OpenAI được gỡ bỏ như thế nào?

Để hiểu tại sao Musk lại tức giận như vậy, trước tiên bạn phải hiểu ba khóa mà OpenAI tự đặt ra cho mình vào năm 2019. Mỗi khóa đều có ý đồ thiết kế rõ ràng.

Bạn sẽ tìm thấy một điều. OpenAI vào năm 2019 đang chứng minh cho các nhà tài trợ rằng “ngay cả khi chúng ta muốn kiếm tiền thì vẫn có giới hạn về số tiền chúng ta có thể kiếm được và chúng ta phải dừng lại ở một điểm nhất định”. OpenAI vào ngày 27 tháng 4 năm 2026 đang chứng minh cho các nhà đầu tư thấy rằng “chúng tôi không có phanh”.

Giải thích về trần lợi nhuận là đơn giản nhất. Ultraman đã viết trong thư nhân viên của mình vào năm 2025, "Cơ cấu 'lợi nhuận giới hạn' là hợp lý trong một thế giới chỉ có một công ty AGI, nhưng nó không còn áp dụng được khi có nhiều công ty cạnh tranh." Dịch sang tiếng địa phương: Tôi có đối thủ nên tôi phải kiếm thêm.

Điều khoản kích hoạt AGI là điều khoản khó giải quyết nhất. Ban đầu "thành tựu của AGI đồng nghĩa với việc chấm dứt ủy quyền thương mại của Microsoft", có nghĩa là AGI là phúc lợi công cộng và thuộc về nhân loại, và OpenAI sẽ không tư nhân hóa nó. Sau khi viết lại, AGI đã được tổ chức và công nhận bởi một "nhóm chuyên gia độc lập", ủy quyền của Microsoft được gia hạn đến năm 2032, rõ ràng là "mô hình sau AGI được bảo vệ" và Microsoft được phép theo đuổi AGI một cách độc lập. Đây là phiên bản mà ngay cả chìa khóa "xác định AGI là ai" cũng đã được thay thế bằng hình trụ khóa.

Điều cuối cùng là cấp phép độc quyền. Việc tháo dỡ nó diễn ra ngay lúc bồi thẩm đoàn của Musk ngồi vào ghế. Chia sẻ doanh thu hoàn toàn tách rời khỏi “tiến bộ kỹ thuật OpenAI”, có nghĩa là ngay cả khi OpenAI thông báo rằng họ đã đạt được AGI vào ngày mai, thì sẽ không có điều khoản thương mại nào gây ra thay đổi.

Phía Musk sẽ tranh luận trước tòa rằng đây là hành động cố tình phá bỏ cơ chế bảo vệ. Phía OpenAI sẽ cho rằng đây là sự điều chỉnh cần thiết trong môi trường cạnh tranh. Nhưng có một điều không bên nào sẽ tranh cãi. Hôm nay “danh sách kỷ luật tự giác” cho năm 2019 đã không còn nữa.

"Altman lừa đảo", tại sao nhiều người ghét Ultraman đến vậy?

Ngày lựa chọn bồi thẩm đoàn, X sôi nổi hơn nhiều so với trong phòng xử án. Hai giờ sau khi tài khoản OpenAI chính thức nổ súng, Musk đáp trả bằng bảy dòng tweet. Nói nhanh, dùng từ nặng nề và nhịp điệu chặt chẽ. Chế độ bắn liên tục điển hình theo phong cách Musk. Anh ta đặt cho Altman một biệt danh: Altman lừa đảo.

Anh ấy cũng chuyển tiếp một video clip về Helen Toner, cựu giám đốc của OpenAI, người đã nói từng chữ "Sam là kẻ nói dối" trong podcast video này.

"Sam là kẻ nói dối", câu này không phải được Musk nói trước. Cựu CTO Mira Murati của OpenAI đã nói điều đó khi ông từ chức, Ilya Sutskever đã nói điều đó trong "âm mưu đảo chính" đã sa thải Ultraman, và Jan Leike cũng đã nói điều đó một cách công khai khi ông từ chức cùng toàn bộ nhóm Super Alignment.

Thực tế có ba nhóm người ghét Ultraman Sam. Những lý do khác nhau.

Nhóm đầu tiên là ban giám đốc của OpenAI cũ. Sự kiện mang tính bước ngoặt đối với nhóm người này là cơn bão lửa kéo dài 5 ngày vào tháng 11 năm 2023. Hội đồng quản trị đã sử dụng cách diễn đạt rằng họ "không phải lúc nào cũng thẳng thắn trong giao tiếp với hội đồng quản trị."

Chính xác thì cái gì đã bị bắt? Vào tháng 5 năm 2024, Helen Toner công khai tuyên bố rằng ban giám đốc đã biết từ Twitter rằng công ty của cô đã phát hành một sản phẩm có thể định hình lại ngành công nghiệp AI toàn cầu. Người ta cũng cho rằng Altman đã che giấu việc ông nắm giữ Quỹ khởi nghiệp OpenAI và liên tục tuyên bố rằng "Tôi không có lợi ích tài chính nào trong công ty". Ông không bị buộc phải thừa nhận cho đến tháng 4 năm 2024.

Nhiều lần cung cấp thông tin không chính xác cho Hội đồng quản trị về quy trình bảo mật. Hai giám đốc điều hành đã báo cáo việc Altman "lạm dụng tâm lý" lên hội đồng quản trị và cung cấp bằng chứng chụp màn hình về việc "nói dối và thao túng". Altman cũng cố gắng loại bỏ Toner khỏi hội đồng quản trị sau khi cô xuất bản một bài nghiên cứu mà OpenAI không thích.

Lô thứ hai là mặt an toàn của OpenAI cũ.

Vào tháng 5 năm 2024, “Nhóm siêu liên kết” của OpenAI gần như sụp đổ chỉ sau một đêm. Dẫn đầu việc từ chức là Jan Leike, một trong những nhà nghiên cứu bảo mật AI cao cấp nhất của OpenAI. Lá thư từ chức mà ông viết trên Sau đó, CTO Mira Murati (người đã tạm thời tiếp quản công ty trong thời gian Altman bị sa thải), giám đốc nghiên cứu Bob McGrew và phó chủ tịch nghiên cứu Barret Zoph đã từ chức trong cùng tuần. Vụ bê bối "thỏa thuận không chê bai" được đưa ra ánh sáng sau đó. Nhân viên từ chức phải ký một thỏa thuận bảo mật hoặc từ bỏ vốn chủ sở hữu của họ.

Nhóm thứ ba là những nhà thầu của Thung lũng Silicon cũ. Nhóm này là khó xác định nhất và lớn nhất.

Họ bao gồm các nhà tài trợ ban đầu như Musk vào năm 2015, những nhân viên đầu tiên của OpenAI thực sự tin tưởng vào "sứ mệnh phi lợi nhuận", nhiều nhà đầu tư thiên thần đã đặt cược vào các công ty khởi nghiệp sớm ở Thung lũng Silicon và một số lượng đáng kể các nhà quan sát trung lập coi OpenAI là "di sản chung của nhân loại".

Điểm chung của nhóm người này là họ đã trả những chi phí phi tiền tệ cho lời hứa của OpenAI, chẳng hạn như danh tiếng, thời gian, niềm tin và vốn xã hội. Điều họ không thể tha thứ cho Ultraman nhất là rất cụ thể. Mỗi khi OpenAI gỡ bỏ "khóa" của mình, Ultraman lại nói "Cái này là dành cho nhiệm vụ."

Khi giới hạn lợi nhuận được dỡ bỏ, ông nói "để cho phép OpenAI tiếp tục đầu tư vào nghiên cứu AGI"; khi các điều khoản kích hoạt AGI được viết lại, ông nói "để cho phép OpenAI vẫn hoàn thành sứ mệnh của mình sau AGI"; khi quyền độc quyền của Microsoft bị hủy bỏ, ông nói "để cho phép OpenAI hướng tới một hệ sinh thái hợp tác rộng lớn hơn."

Đây là lý do tại sao một số người ở Thung lũng Silicon sẽ miễn cưỡng đứng về phía Musk trong vụ kiện này.

Sức nặng của cam kết ở Thung lũng Silicon sẽ được tiết lộ sau 4 tuần nữa

Bây giờ, có lẽ bạn đã thấy rõ điều đó. Họ đang tranh giành nhau không phải vì tiền.

Tiền là việc kinh doanh của OpenAI. Altman đã là Giám đốc điều hành của OpenAI, một công ty AI tư nhân có giá trị thị trường ước tính hơn 500 tỷ USD vào năm 2026 và không hề thiếu. XAI của Musk vào năm 2026 cũng đã đạt đến kỷ nguyên Grok 5. Nhân loại là thứ anh ấy muốn theo đuổi, còn OpenAI là thứ anh ấy muốn vượt qua, và anh ấy không thiếu nó.

Họ đang tranh giành một thứ mà hầu như chỉ một số người chơi lâu năm ở Thung lũng Silicon quan tâm. Liệu một tổ chức phi lợi nhuận gây quỹ từ xã hội, tích lũy vốn đạo đức, tuyển dụng nhân tài và được miễn trừ theo quy định nhân danh "lợi ích chung của nhân loại" có thể tự biến mình thành một công ty vì lợi nhuận bình thường do CEO và VC cùng kiểm soát trong mười năm không?

Nếu làm được điều này thì mọi công ty khởi nghiệp AI trong tương lai đều có thể làm được. "Phi lợi nhuận" sẽ trở thành một công cụ kể chuyện rẻ tiền ban đầu, được sử dụng để vượt qua các tiêu đề, quy định và tuyển dụng nhân viên, sau đó lặng lẽ bị loại bỏ khi định giá đủ lớn.

Nếu Musk thắng, Thung lũng Silicon có thể sẽ phải trải qua cảm giác bối rối bấy lâu nay. Hóa ra những gì bạn nói năm 2015 sẽ được dịch nguyên văn vào năm 2026 và bạn sẽ tuyên thệ làm chứng trước tòa án liên bang California. Nếu OpenAI thắng, thế giới vẫn sẽ hoạt động giống như cách mà Thung lũng Silicon đã làm trong thập kỷ qua. Giai đoạn đầu kể câu chuyện, giai đoạn sau kể về thang đo, và giai đoạn giữa chịu trách nhiệm phá vỡ mối liên kết giữa câu chuyện và thang đo từng cái một.

Câu trả lời sẽ có sau 4 tuần nữa. Nhưng hai từ "Scam Altman" đã được khắc sâu trên mạng xã hội và chúng sẽ tồn tại cho dù phán quyết có ra sao. Sở dĩ Ultraman bị nhiều người ghét đến vậy là vì anh khiến những ai tin tưởng vào mình đều có cảm giác như bị lừa. Bạn kiếm được bao nhiêu tiền chỉ là thứ yếu.

Việc bị lừa không thể giải quyết bằng bản án.